Anket Yorgunluğu Gerçek Bir Sorun
Gallup'un 2023 verilerine göre, dünya genelinde çalışanların yalnızca %23'ü işine gerçekten bağlı. Bu istatistiği tespit eden araç nedir? Anketler. Peki anketlere ne kadar güvenebiliriz?
Yıllardır İK departmanları çalışan bağlılığını, memnuniyetini ve ekip dinamiklerini ölçmek için Likert ölçekli anketlere başvuruyor. Ancak bu yaklaşımın ciddi kör noktaları var.
Sosyal Arzu Yanlılığı (Social Desirability Bias)
İnsanlar, özellikle iş yerinde, "doğru" cevabı verme eğilimindedir. "Yöneticinize ne kadar güveniyorsunuz?" sorusuna düşük puan veren kişi, bunun bir şekilde kendisine döneceğinden endişelenir.
Araştırmalar bu yanlılığın boyutunu ortaya koyuyor:
- Çalışanların %62'si anketlerde gerçek düşüncelerini paylaşmadığını kabul ediyor
- Anonim anketlerde bile sonuçlar ortalamaya doğru yakınsıyor
- "Benim takımım çok iyi işbirliği yapıyor" demek, gerçekten öyle olduğu anlamına gelmiyor
Beyan ile Davranış Arasındaki Uçurum
Psikolojide "attitude-behavior gap" olarak bilinen bu olgu, kişilerin söyledikleri ile yaptıkları arasındaki tutarsızlığı ifade eder.
Bir çalışan "İşbirliğini çok önemli buluyorum" diyebilir, ama pratikte:
- Toplantılarda bilgi paylaşmaktan kaçınır
- Cross-functional projelere gönülsüz katılır
- Ortak kaynakları kendi çıkarına kullanır
Davranış Bazlı Ölçüm Nasıl Çalışır?
Davranış bazlı yaklaşım, kişilere "ne düşünüyorsun?" sormak yerine gerçek karar durumlarına koyar ve ne yaptıklarını gözlemler.
Senaryo Örneği — Kamu Malı Oyunu:
Ekibinize 10 puan verildi. Bu puanların ne kadarını ortak havuza koyarsınız? Havuzdaki toplam x1.5 ile çarpılarak herkese eşit dağıtılacak.
Bu senaryoda kişi gerçek bir karar verir. "İşbirliğini severim" demesi yetmez — davranışıyla göstermesi gerekir.
Temel Farklar
| Geleneksel Anket | Davranış Bazlı Ölçüm |
|---|---|
| "İşbirliğini önemser misiniz?" | Gerçek işbirliği kararı gözlenir |
| Sosyal arzu yanlılığına açık | Yanlılığa dayanıklı |
| Beyanları ölçer | Eğilimleri ölçer |
| Statik anlık görüntü | Dinamik trend analizi |
| Manipüle edilebilir | Manipülasyona dirençli |
Sonuç
Anketlerin yeri vardır, ama tek başına yeterli değildir. Davranış bazlı ölçüm, çalışanların gerçek eğilimlerini — ne söylediklerini değil, ne yaptıklarını — ortaya koyar.
Ekibinizin gerçek işbirliği dinamiklerini keşfetmek için ücretsiz pilot başvurusu yapabilirsiniz.